Tagarchief: Rubrieken

Visuele toer door De Ruigte – september 2025

Mijn naam is Peter Snelderwaard en ik hou het hele jaar door de flora en fauna in De Ruigte nauwgezet in de gaten. Het natuurpark is erg gevarieerd dankzij de verschillende biotopen (leefomgevingen).  Elke maand laat ik deze biodiversiteit zien met een fotoverslag. 
September is de maand van de nazomer naar de herfst. Zichtbaar en voelbaar minder zonuren. Dat zie je aan de insecten die elk moment pakken om op te warmen in de zonnestralen.

Bijenwolf

Bijenwolf (Philanthus triangulum) op de laatste bloemen van de Wilde Marjolein. De bijenwolf is een solitair levende wesp. Het vrouwtje is in staat om bijen van andere insecten te onderscheiden. Als ze een bij heeft gevonden, blijft ze boven de bij hangen tot het juiste moment daar is. Met haar poten grijpt ze dan de bij vast. Meteen wordt de bij gestoken met een verlammende steek en wordt het gif door het lichaam van de bij geperst. Zo legt de wesp een aantal verlamde bijen in haar van leem gebouwde nest en legt op één ervan een eitje. Mannelijke bijenwolfnakomelingen krijgen gewoonlijk twee of drie honingbijen in hun broedcel en vrouwelijke nakomelingen vier tot zes honingbijen. In de laatste binnengebrachte prooi wordt het eitje gelegd. Wanneer het eitje uitkomt, eet de larve de verlamde bijen één voor één op. 

Gewone geurgroefbij

De gewone geurgroefbij (Lasioglossum calceatum) 9mm is een fascinerende bijensoort die je zelfs in stedelijke gebieden kunt tegenkomen. Wat deze soort bijzonder maakt, is haar sociale flexibiliteit. In sommige omstandigheden leeft ze eusociaal, wat betekent dat er een duidelijke taakverdeling is binnen het nest: een koningin legt de eitjes, terwijl werksters haar helpen met het grootbrengen van de jongen (zoals bij honingbijen). Wat het nog interessanter maakt: niet alle verwante soorten zijn eusociaal. Binnen dezelfde groep vind je bijen die solitair leven, maar ook soorten die een volledige sociale structuur hebben. Afhankelijk van de leefomgeving en omstandigheden kan de gewone geurgroefbij dus het hele spectrum aan sociale gedragspatronen laten zien — van alleenstaand tot samenwerkend. Kortom, deze kleine bij laat zien hoe flexibel en divers het sociale leven in de insectenwereld kan zijn!

De kleine wigwamspin

De kleine wigwamspin (Phylloneta sisyphia), van onderaf in de wigwam bekeken. De spin is uit de familie van de kogelspinnen (Theridiidae). De vrouwtjes worden 3 tot 4 mm groot, de mannetjes worden 2,5 tot 3 mm. De soort is te vinden op struiken en lage vegetatie. De kleine wigwamspin bouwt een toevluchtsoord in de vorm van een wigwam, die bedekt is met plantenresten. Onder de schuilplaats spint de spin de wirwar die typisch is voor de kogelspinnen. De enkele, bolvormige blauwgroene eierzak wordt geproduceerd in de zomer, tussen juni en augustus. De vrouwtjes doen aan moederzorg. De jonge spinnen worden oraal gevoed door het vrouwtje. 

De kleine wigwamspin 2

De kleine wigwamspin (Phylloneta sisyphia) deelt haar prooi met de jongen. 

Eerder wordt het voedsel uitgebraakt door de moeder, maar naarmate de jongen groter worden, deelt de moeder grotere voedselproducten met hen. Het vrouwtje zal sterven voordat de jongen het nest verlaten en ze zullen haar lichaam opeten.  Aangezien ook zij na de paring de man als aperitief heeft geconsumeerd, neemt deze soort het doorgeven van genen aan de jongen wel heel letterlijk. 

Wespspin

Niet elke wespspin blijft op dezelfde locatie een web bouwen. Doordat elke wespspin op het achterlijf een uniek patroon heeft, kan ik ze makkelijk uit elkaar te houden. Ik heb in De Ruigte negen wespspinnen kunnen vinden in dit jaar. Vorig jaar was dit er één. Echter, bij het maaien zijn er toen wel twee cocons gevonden. Aangezien de wespspin maar een cocon kan maken, moeten het er vorig jaar meer geweest zijn. De laatste wespspinnen zijn nu overleden. 

Cocon van de wespspin

Van de 9 wespspinnen heb ik in totaal 6 cocons kunnen vinden. De cocon is ongeveer 20mm hoog. De eieren, met een vetlaag eromheen, bevinden zich onder in de cocon. Al vaker heb ik cocons gevonden die een klein gaatje hadden. Nu ontdekte ik in De Ruigte de veroorzakers. Het waren mieren die zich te goed deden aan het vet.  Ik bewaar en volg de cocons die beschadigd zijn. Na het maaien in De Ruigte, worden de intacte cocons weer in De Ruigte teruggezet. 

Bont zandoogje op de meidoorn

Bont zandoogje (Pararge aegeria) is in De Ruigte van februari tot in oktober te zien. Zo gauw de zon aanwezig is, warmen deze zandoogjes zich op. De mannen hebben vaste zonplekken. Ze dulden geen andere mannen in de buurt. Dan wordt het een luchtgevecht.  Regelmatig zie je dan twee zandoogjes al tuimelend om elkaar heen. Ze overwinteren als ei of als larve. De vrouwtjes zetten eieren af in het gras, één van de redenen waarom we als groengroep niet alles maaien. Waar wel gemaaid wordt, wordt het maaisel in De Ruigte verspreid om eventuele eieren of cocons nog een kans te geven om uit te komen.

Zuidelijk spitskopje

Het zuidelijk spitskopje (Conocephalus fuscus) is een 18mm grote groene sprinkhaan met een bruine rug en een spitse kop. Hij houdt van dichte vegetatie. Graslanden die niet worden gemaaid, zoals hooilanden en wegbermen, zijn geschikt. Het zuidelijk spitskopje is, eenmaal volwassen, actief gedurende de maanden juli tot oktober, de mannetjes laten zich vooral horen tussen elf uur ´s ochtends en zeven uur in de avond. Het voedsel bestaat uit planten zoals kruiden en grassen, maar ook kleine insecten als rupsen en bladluizen worden gegeten.

Zuringuil

Zuringuil (Acronicta rumicis) 38mm, of beter gezegd de zuringrups. Prachtige kleuren. Je zou denken daar moet een mooi gekleurde vlinder uitkomen. Maar nee, het zuringuiltje is een nachtvlinder van 20 mm lengte. In de nacht heb je niets aan mooie felle kleuren. Overdag onder struiken of op een boom helpen camouflage kleuren (bruin/grijs). De naam doet vermoeden dat hij van zuring houdt en dat klopt. Alleen in De Ruigte is zuring niet ruim aanwezig. De waardplanten zijn allerlei kruidachtige en houtige planten, waaronder zuring, weegbree, duinroos, hop, braam, en zelfs ook wilg en meidoorn. Op de hop na zijn de andere planten wel aanwezig. 

Bleke glimmerinktzwam

Bleke glimmerinktzwam (Coprinellus pallidissimus) groeit vaak op oud hout. Deze zijn rond de 30mm. Ondanks dat de bodem iets vochtiger is, zijn er nog niet heel veel paddenstoelen te zien. Mijn verwachting is dat ik volgende maand meer soorten kan laten zien.


Helaas noodzakelijke gedragsregels: 

•  Geen toegang met auto of fiets.

•  Wandel over de paden.

•  Honden aan de lijn (drollen verwijderen) 

•  Afval meenemen (of in de prullenbak bij de entree van het park) 

•  Verboden om te zwemmen of te varen in de wateren rondom de eilanden. 

•  Verboden om de eilanden te betreden. 

•  Verboden om te barbecueën en/of open vuur te maken. 

•  Verboden te kamperen. 

Algemene informatie over De Ruigte 
Het natuurpark wordt in samenspraak met de gemeente beheerd door de Groengroep. De Groengroep bestaat uit bewoners van Vreewijk. Eén keer per maand wordt er onderhoud uitgevoerd door de Groengroep. Lijkt het u leuk om ook een actieve bijdrage te leveren, informeer naar de volgende werkdag via DeRuigte@outlook.com

Lees meer informatie op de speciale pagina van De Ruigte (onder Thema’s). 

Contact Groengroep: DeRuigte@outlook.com 
Gemeente: Gerpieter Wilbrink: g.wilbrink@leiden.nl, tel 14071 

Abonneer jezelf! 
Ben je nog niet geabonneerd op deze website, doe dit dan nu. Vergeet daarbij niet je aanmelding te bevestigen in je e-mail.  
Je krijgt dan een melding bij een nieuw bericht op de website. 
Je hoeft dan bijvoorbeeld niets te missen van deze boeiende maandelijkse toer door de Ruigte.  

1 reactie

Opgeslagen onder Nieuws

Visuele toer door De Ruigte: mei 2025

In de Vreewijk, tussen Tevreewijk en de Telderskade, ligt een bijzonder natuurgebiedje, dat nog via land, water of stepping stone, verbindingen heeft van en naar de stad: De Ruigte.
Gelegen midden in de stad, biedt het een oase van rust en natuurbeleving voor omwonenden.

Ik ben Peter, lid van de Groengroep, en ik monitor het hele jaar de verscheidenheid aan flora en fauna in De Ruigte. Door de aanwezigheid van verschillende biotopen, is dit stukje natuur zeer gevarieerd. Om een indruk te krijgen van deze diversiteit, neem ik jullie maandelijks mee in mijn visuele reis.

Maand Mei 2025
Het voorjaar begon vroeg dit jaar.

Bloesem Gieser Wildeman

Daardoor was deze stoofpeerbloesem (Pyrus communis ‘Gieser Wildeman’) bloesem, samen met de andere fruitbomen, begin mei al uitgebloeid.

De meidoorn

De meidoorn (Crataegus monogyna), verspreid over het park, begint al licht roze te kleuren begin mei.
Een teken dat de bloei afgelopen is.
De meidoorn is een belangrijke vroegbloeier voor de insecten.
Met name voor de hommels en bijen.

De gehoornde metselbij

De gehoornde metselbij (Osmia cornuta) is zo’n vroeg actieve bijensoort in De Ruigte. In kale stukken in de berg of langs de slootkanten waar klei aan de oppervlakte komt, zie je de metselbijen. Met speeksel en klei maken zij hun specie klaar om vervolgens het eitje, wat in een holletje in hout gelegd is, af te dekken met wat stuifmeel. In de insectenhotels in de wijk gebeurt dit in de buisjes van bamboe.

Metselbij in tunnel

De metselbijen maken hele tunnels om bij de beste klei te komen. Ondanks de meerdere mijningangen is het soms dringen. Ga rustig even kijken als je ze ontdekt. De bijen laten zich niet verstoren door je aanwezigheid. Ze kunnen wel steken, maar alleen als ze zich bedreigd voelen.

Het Blauwtje

Niet alleen de bijen zijn gek op het stuifmeel en de nectar. Dit Blauwtje (Lycaenidae) geniet van de nectar op een bloem van de Gewone Rolklaver (Lotus corniculatus). Op de Kruidenheuvel, langs het spoorhek, groeien vele soorten klaver. Deze gewone Rolklaver is de waardplant voor de Sint-Jansvlinder, die we later dit jaar wel gaan zien.

De Lissenboorder

De Lissenboorder (Mononychus punctum-album) kan eerder bij de nectar dan dat de bloem zich opent (bloeit).

Boorgaten van de Lissenboorder

Alleen insecten met lange tong kunnen bij de nectar van deze klaver. 
De Lissenboorder niet. Maar daar is een oplossing voor. De Lissenboorder boort een gaatje op de plek waar de nectar zich bevindt en maakt zo de nectar toegankelijk. Je ziet meerdere boorgaten aan de stam van de bloem.
Het Blauwtje of bijen maken daar ook dankbaar gebruik van. Waarom moeilijk doen, als het makkelijk kan.
Alleen de klaverplant zelf, die nectar produceert om zijn stuifmeel door insecten te laten verspreiden, wordt overgeslagen voor de bestuiving.

De Grote Ratelaar

Het effectief verspreiden van het stuifmeel, daar maken planten wel kunst van. Zoals deze Grote Ratelaar (Rhinanthus angustifolius), die op de Berg groeit. De bloem heeft een gesloten keel. Een hommel is sterk genoeg om de keel te openen. De hommel komt eerst met zijn achterlijf tegen het bolletje (stamper) aan, om daar het stuifmeel wat op zijn rug zit van een andere Ratelaar af te geven. Als de hommel in zijn  achteruit gaat, neemt hij stuifmeel mee, wat achter het blauw/paarse flapje zit. Dat flapje zorgt er ook voor dat de bloem niet zijn eigen stuifmeel kan afgeven aan de stamper. De Grote Ratelaar is een halfparasiet. Deze plant onttrekt voeding, via de wortels, van grasachtigen. Omdat de Grote Ratelaar groene bladeren heeft kan de plant wel de voedingstoffen zelf verwerken. Vandaar halfparasiet. U kunt De Grote ratelaar nog bloeiend bekijken tot oktober.

Gewone Renspin

Ik was bezig met het maken van een foto van hommels die in en uit een holletje vlogen. Hommels gebruiken graag oude muizenholletjes. Toen viel mijn oog op deze prachtige Gewone Renspin (Philodromus cespitum) met prooi. Het lichaam is 0,4mm. Zij maken geen web om de prooi te vangen maar jagen op zicht. Razendsnel zijn ze.

De Vlaamse Gaai

Eksters, kraaien, kauwtjes en deze Vlaamse Gaai (Garrulus glandarius) behoren tot de kraaiachtigen. Deze hele slimme vogels zijn allemaal te zien in De Ruigte. De Vlaamse Gaai is de kleurrijkste en de schichtigste van de vier. Zijn zonnebad werd onderbroken door een wolk. Maar zelfs met mijn verstoring daar bovenop, wilde hij niet zijn zonplekje opgeven. Mooie gelegenheid voor een fotootje. De Vlaamse Gaai is een alleseter. Hij heeft een zeer gevarieerd menu, waaronder de eikels in de herfst. Hij verstopt al het voer, ook de eikels, in de grond voor de winter. Meer dan dat hij eet of kan onthouden. Je kunt dus zeggen dat de eikenboom afhankelijk is van de verspreiding van de eikels door de Vlaamse Gaai. Want wat aan eikels in de grond blijft, worden jonge eikenboompjes.

Naast foto’s maak ik ook 24 uur-geluidsopnames, van vogels en vleermuizen in het park en op de eilanden. Dit geeft per week inzicht in wat voor dieren het park bezoeken. In juni zal ik een soortenlijst van het eerste half jaar van 2025 toevoegen. 

Eind juni volgt de volgende visuele toer van De Ruigte.

Algemene informatie over De Ruigte

In het parkdeel van De Ruigte zijn mensen welkom en kunnen kinderen spelen in de natuur. Paden zijn onverhard. Bepaalde jaargetijden staat er water in De Ruigte waardoor toegankelijkheid een uitdaging wordt. De natuureilanden aan de zuidkant van het gebied vormen een rustige plek waar vogels en andere dieren leven, broeden of foerageren. Daarom zijn deze eilanden niet voor mensen, honden en katten toegankelijk.

Dit natuurgebiedje wordt in samenspraak met de gemeente beheerd door de Groengroep. De Groengroep bestaande uit bewoners van De Vreewijk. Met specifieke beheerplannen beoogt de Groengroep meer plant- en diersoorten aan te trekken om zo de lokale biodiversiteit te vergroten. Eén keer per maand wordt er onderhoud uitgevoerd. Lijkt het u leuk om ook een actieve bijdrage te leveren, informeer via DeRuigte@outlook.com

Helaas noodzakelijke gedragsregels:

  • Geen toegang met auto of fiets.
  • Wandel over de paden.
  • Honden aan de lijn (drollen verwijderen)
  • Afval meenemen (of in de prullenbak bij de entree van het park)
  • Verboden om te zwemmen of te varen in de wateren rondom de eilanden.
  • Verboden om de eilanden te betreden.
  • Verboden om te barbecueën en/of open vuur te maken.
  • Verboden te kamperen.

Op deze regels wordt toezicht gehouden.
Lees deze informatie ook op de speciale pagina van De Ruigte (onder Thema’s)

Contact Groengroep: DeRuigte@outlook.com

Gemeente: Gerpieter Wilbrink: g.wilbrink@leiden.nl, tel 14071

Abonneer jezelf!
Ben je nog niet geabonneerd op deze website, doe dit dan nu. 
Je krijgt dan een melding via e-mail bij een nieuw bericht op de website.
Je hoeft dan bijvoorbeeld niets te missen van deze boeiende maandelijkse toer door de Ruigte.  

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Nieuws, Rubrieken

Nieuws van de gemeente Leiden – mei 2025 (2)

BELEID MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING

Op dinsdag 22 april is de Leidse visie op wonen, zorg en welzijn als concept door het college van B&W in Leiden vastgesteld en ligt nog t/m 5 juni ter inspraak. 
Hierbij vinden jullie de conceptversie en inspreken kan via deze link: Inspraak – Gemeente Leiden

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Nieuws, Rubrieken