Museum Boerhaave organiseert op dinsdag 17 maart 2015 een symposium over de toekomst van het voormalige woonhuis van de kleurrijke Leidse theoretisch natuurkundige Paul Ehrenfest. Aanleiding is het aanstaande vertrek van de huidige eigenaar/bewoner. Het karakteristieke pand in de Witte Rozenstraat was indertijd een trefpunt van grote wetenschappers. Tot de frequente logés behoorden vooraanstaande geleerden als Albert Einstein. Centrale vragen bij het symposium zijn: wat is culturele waarde van het Ehrenfesthuis en is een herbestemming denkbaar die recht doet aan het rijke verleden van dit rijksmonument?
Paul Ehrenfest (1880-1933) was in 1912 de opvolger van de grote Hendrik Antoon Lorentz. Kort na aankomst in Leiden zette zijn vrouw Tatiana Afanasjewa, opgegroeid in Sint Petersburg en als wiskundige actief op het gebied van onderwijsvernieuwing, zich aan het ontwerpen van een nieuw huis in Russische stijl. Resultaat was een grote witte villa bestaande uit twee bouwlagen plus een zolder met kap en met vier gepleisterde lijstgevels. Tot de karakteristieke details van het huis behoort een centrale verwarming uitgevoerd volgens het Russische systeem met horizontale buizen langs de borstweringen.
Direct in 1914 startte Paul Ehrenfest in de door Tatiana mede als colloquiumruimte ontworpen woonkamer-met-schoolbord het beroemde colloquium voor collega-fysici en studenten. Tot de sprekers behoorden grote namen als Niels Bohr, Max Planck en Robert Oppenheimer. Ze overnachtten in de logeerkamer op de tweede verdieping en zetten hun handtekening op de muur van de overloop, waar ze nog altijd ze staan. Ehrenfest hield van felle discussies en rustte niet eer hij een vraagstuk volledig doorgrondde. Zijn zelfmoord in 1933 was mede ingegeven door genadeloze zelfkritiek, het gevoel de moderne natuurkunde niet meer te kunnen bijbenen.
Nu de huidige bewoner voornemens is het huis te verkopen dringt zich de vraag op naar een zinvolle herbestemming die recht doet aan de culturele, wetenschappelijke en historische waarde van het huis. Op het symposium ‘De toekomst van het Ehrenfesthuis’ pakken, onder leiding van directeur Dirk van Delft, sprekers van uiteenlopende achtergrond en expertise de handschoen op. Het gaat om Riemer Knoop (lector Cultureel Erfgoed Reinwardt Academie), Willem te Beest (College van Bestuur Universiteit Leiden; onder voorbehoud), Cor Smit (Leids stadshistoricus), Frits Berends (theoretisch fysicus), Marcel van Dijk (restauratiearchitect) en Wouter Kuyper, bouwkundige, kunsthistoricus en eigenaar-bewoner van het pand sinds 1979.
Het symposium maakt deel uit van een breder onderzoek naar de toekomst van het Ehrenfesthuis, uitgevoerd door het museologisch adviesbureau Projectburo Meeter.
Bron: Museum Boerhaave
Foto: Ehrenfest huis, exterieur tuinzijde. Fotograaf: G.J. Dukker, werkzaam voor de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Maart 1973.
Ontdek meer van Vreewijk te Leiden
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
